Pytanie w spisie: albo jesteś Kaszubem, albo Polakiem

Część działaczy kaszubskich chce w spisie powszechnym zadeklarować, że są jednocześnie Polakami i Kaszubami. A kwestionariusz każe im dokonać wyboru

Od początku kwietnia do końca maja w jednej gminie każdego województwa odbywa się obowiązkowy próbny spis przed Narodowym Spisem Mieszkańców czekającym nas w 2011 r. Zbieranie danych o obywatelach zarządziła cała Unia Europejska. Zbliżony będzie nie tylko termin, ale i tematyka oraz zakres pytań.

Na Pomorzu próbny spis prowadzony jest w gminie Puck. W punkcie 12 kwestionariusza trzeba wypełnić rubrykę "obywatelstwo". To kryterium niezależne od oceny pytającego. Należy po prostu podać stan prawny, a odpowiedź może być tylko jedna - albo polskie, albo niemieckie, itd. Przepisy mówią, że obywatel polski nie może być równocześnie obywatelem innego państwa. I tu wątpliwości nie ma.

Ale niektórzy działacze kaszubscy mają kłopot z odpowiedzią na pytanie 17: "Jaka jest pana/pani przynależność narodowa lub etniczna?" W tym wypadku odpowiada się w oparciu o własne odczucia, ponieważ narodowość jest cechą deklarowaną przez każdego człowieka. GUS pozwala wybrać jedną opcję: narodowość polską albo jedną z mniejszości narodowych uznanych w kraju lub też przynależność do grupy etnicznej - takiej jak kaszubska czy śląska.

- Stwórzmy Kaszubom możliwość wpisania prawdy i podania podwójnej tożsamości - apeluje Łukasz Grzędzicki, wiceprezes Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego. - To nie są zbiory wykluczające się. Ja jestem i Polakiem i Kaszubą i chciałbym podać takie dane.

- Ludzie, którzy mają taki problem, powinni sobie uświadomić, że w jednej głowie powinna znajdować się jedna, a nie podwójna świadomość - odpowiada Wiesław Łagodziński, rzecznik prasowy Głównego Urzędu Statystycznego. - Nasze pytanie opiera się na ustawie o spisie powszechnym oraz na ustawie o mniejszościach narodowych. Jak ktoś się czuję Kaszebą, to może to przecież wskazać.

- No to liczącym znowu wyjdzie, jak podczas spisu w roku 2002 r., że mamy w Polsce jakieś pięć tysięcy Kaszubów. I to będzie śmiesznie mała, a do tego nieprawdziwa liczba - mówi Grzędzicki.

Przyznaje przy tym, że spór nie ma większego praktycznego znaczenia, bo rządowe pieniądze na finansowanie nauki kaszubskiego idą wyłącznie za liczbą osób deklarujących używanie tego języka, a nie za wskazaniem przynależności do narodu lub grupy etnicznej.

Dyskusja o pytaniu 17 ma jednak także polityczny wymiar. Senator PO Kazimierz Kleina, wpływowy działacz Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego: - W tego typu sprawach powinna być możliwość "wielokrotnego wyboru". Mamy przecież silną tożsamość regionalną. A takie proste cięcie - albo ten, albo ten może być złe dla ludzi uważających się za Polaków i Kaszubów. A nam szkodzi politycznie - mówi Kleina.

Senator chciałby, żeby spory w czasie spisu próbnego doprowadziły do poprawienia kwestionariuszy. - Trzeba to dopracować. I nie oglądać się na głosy z zewnątrz, że skoro tylu jest Kaszubów, to pewnie coś będą chcieli. Przecież chyba warto się dowiedzieć naprawdę, ilu nas jest - tłumaczy.

Kleina proponuje, by rozdzielić pytanie 17 na dwa. W pierwszym - o narodowość - Kaszubi mogliby wpisać "polska". A w drugim - przynależność do grup etnicznych/regionalnych - podaliby "kaszubska".

- Mnie trudno ten spór zrozumieć i żałuję, że w ogóle został rozpętany - mówi Marek Rintz, burmistrz Pucka. - Mam obywatelstwo polskie, co podałem w punkcie 12. Uważam się za osobę narodowości polskiej, ale w pytaniu 17 wpisałem przynależność do grupy etnicznej kaszubskiej. I nie widzę problemu. Nie mam też dylematu, kim jestem. Jako Kaszubi możemy cieszyć się prawami, jakich nie mieliśmy wcześniej. Mam wrażenie, że ktoś chce to popsuć, wywołując sztuczny problem pod tytułem - jesteś Polak, czy Kaszuba.

Polecamy - Pruszcz: Lady Pank, oddajcie nasze 37 tysięcy złotych