Stolica wolności i poezji

Takiej imprezy jeszcze w Gdańsku nie było. Przez ponad tydzień miasto będzie europejską stolicą poezji, goszczącą najważniejszych poetów z kilku krajów

Projekt Europejski Poeta Wolności wchodzi właśnie w swą decydującą fazę. Jego najważniejszą częścią jest wręczenie - po raz pierwszy - nagrody poetyckiej o tej właśnie nazwie. To zupełnie nowy laur, który miasto Gdańsk przyznawać będzie co dwa lata wybitnemu europejskiemu poecie, w którego twórczości ważne miejsce zajmuje motyw wolności.

Do nagrody, której pomysłodawczynią jest Anna Czekanowicz, sama będąca poetką, a od kilku lat zajmująca się sprawami kultury z ramienia władz Gdańska, nominowanych jest ośmiu twórców: siedmiu reprezentujących wylosowane wcześniej kraje europejskie oraz wyłoniony przez grono tłumaczy poeta z Polski. W tym roku na nagrodę szansę mają: Uładzimier Arłou (Białoruś), Primož Euenik (Słowenia), Emmanuel Hocquard (Francja), Marija Knežević (Serbia), Birgitta Lillpers (Szwecja), Andrzej Mandalian (Polska), Ivan Štrpka (Słowacja), Andros Zemenidis (Cypr). Już za kilka dni nad wszystkimi nominacjami pochyli się jury, któremu przypadnie niełatwe zadanie wyłonienia zwycięzcy. Nad poszczególnymi propozycjami, pod kierunkiem przewodniczącego Krzysztofa Pomiana, obradować będą: Krzysztof Czyżewski, Agnieszka Holland, Andrzej Jagodziński, Stanisław Rosiek i Paweł Huelle. Nieobecni na obradach będą Dorota Masłowska i Andrzej Seweryn (aktor przygotowuje właśnie swoją pożegnalną rolę na scenie Comédie-Française). Uroczysta gala, podczas której wręczona zostanie nagroda, odbędzie się w piątek, 26 marca o godz. 18.30 w Teatrze Wybrzeże. Zwycięzca otrzyma honorową statuetkę oraz 100 tys. zł. Choć jest to impreza zamknięta, będzie ją można śledzić na żywo - gdańska telewizja przeprowadzi z niej bezpośrednią relację.

Zobacz sylwetki poetów nominowanych do nagrody - Europejski Poeta Wolności

A co ważniejsze - jest to jedyny punkt w programie imprezy, który jest na zaproszenia. Cała reszta wydarzeń towarzyszących nagrodzie jest otwarta dla publiczności, i wstęp na nią jest wolny. Przez cały tydzień Gdańsk będzie żył poezją. Najważniejszymi wydarzeniami w festiwalowym programie będą spotkania z poetami nominowanymi w tym roku do nagrody. Obok nich przed publicznością zasiądą rodzimi tłumacze ich utworów, a spotkania prowadzić będą młode gwiazdy lokalnej sceny poetyckiej (m.in. Tadeusz Dąbrowski czy Piotr Czerski). Nie zabraknie także gości specjalnych - swoją najnowszą książkę, "Z dzienników podróży" promować będzie Tomas Venclova, Ewa Zadrzyńska przedstawi swój najnowszy projekt filmowy "Poezja łączy ludzi - Mój ulubiony wiersz".

Ważne miejsce w programie festiwalu zajmą także dwie debaty, zaplanowane na czwartek (25 marca, godz. 18) i piątek (26 marca, godz. 12) w Dworze Artusa. Pierwsza dotyczyć będzie wolności tworzenia, wolności sztuki i kultury. Udział w niej zapowiedzieli m.in. Agnieszka Holland, Paweł Huelle i Ryszard Krynicki, a dyskusję prowadzić będzie Adam Michnik, redaktor naczelny "Gazety Wyborczej". Następnego dnia przedstawiciele kapituł najważniejszych polskich laurów literackich (m.in. Gdynia, Angelus, Warszawska Nagroda Literacka) dyskutować będą o tym, czy miastom potrzebne są tego typu nagrody.

Uzupełnieniem programu będzie zestaw imprez dodatkowych - na żywo wystąpią zespoły, które w swym składzie mają poetów i zwracają dużą uwagę na teksty swoich piosenek. W Gdańsku są dwie takie grupy: Towary Zastępcze (w jej składzie jest aż trzech poetów: Borys Kossakowski, Piotra Czerski i Michał Piotrowski) oraz Trupa Trupa (tu z kolei występuje Grzegorz Kwiatkowski). Pierwsza zagra na gali, druga zaprezentuje się we wtorek na scenie klubu La Dolce Vita. W środę w tym samym miejscu - które będzie oficjalnym klubem festiwalowym - zaplanowany został także slam poetycki, który poprowadzi Wojciech Boros.

Festiwal rusza już w najbliższą niedzielę - warto wziąć w nim udział - kolejna okazja, żeby osobiście otrzeć się w Gdańsku o tak dużą dawkę tak dobrej poezji - dopiero za dwa lata.

Program Festiwalu Europejski Poeta Wolności

Dla Gazety Anna Czekanowicz

dyrektor Biura Prezydenta Miasta Gdańska ds. Kultury

Mamy wiele nagród artystycznych fundowanych przez miasta. Myślę, że nie jest wielką sztuką wymyślić kolejną nagrodę. Jednak znaleźć formułę, zgodnie z którą będzie to nagroda, która w organiczny sposób wyrasta z ducha miasta, nie jest już łatwo. W moim przekonaniu Nagroda Europejskiego Poety Wolności ma właśnie taki wymiar. Gdańsk, który chce widzieć siebie jako miasto wolności, w naturalny sposób dedykuje swoją nagrodę temu właśnie pojęciu. Pojęciu jakże pojemnemu, traktowanemu nie tylko w tych kategoriach, do których najbardziej jesteśmy przyzwyczajeni: wolności politycznej, narodowej, wolności sumienia czy słowa, ale także wolności jako niezbywalnego prawa istoty ludzkiej do określania swojego indywidualnego "ja". Dedykuje ją poetom, gdyż to język poezji wydaje się najdoskonalszym narzędziem ekspresji, przez wieki nieustannie poszerzającym granice ludzkiej wolności. Dedykuje ją całej Europie, gdyż odnajduje siebie jako miasto europejskie, otwarte i przyciągające nowych ludzi, nowe myśli, nowe idee. Chce pokazać taką właśnie swoją twarz światu, ale także przyciągać świat ku sobie, odkrywać nowe, nieznane ziemie.

Już teraz wiemy, że osiem tomów nominowanych do Nagrody w jej pierwszej edycji to osiem odmiennych światów, osiem indywidualnych języków poetyckich, których nie doświadczylibyśmy zapewne, nie przyswoilibyśmy polskiej kulturze, gdyby nie Nagroda Europejskiego Poety Wolności.