Zadzwoń, zbadaj się i choćby ze strachu rzuć palenie

Pomorscy palacze mają ostatnią szansę zbadania płuc. U 50 osób z 5 tys. już przebadanych lekarze wykryli nowotwory. Ale dzięki dokładnej metodzie - we wczesnym stadium. Z wielkimi szansami na wyleczenie

Na badania w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym można się zapisywać tylko do końca stycznia. - W dniach rejestracji - we wtorki i czwartki - telefon się urywa - mówi Małgorzata Jelitto-Górska, koordynująca Pilotażowy Pomorski Program Badań Przesiewowych Raka Płuca. - Dziennie udaje nam się zapisać około 80 osób, a dzwoni na pewno więcej. Ale warto próbować, bo choć to ostania pula w ramach programu, mamy ponad 2 tys. miejsc.

Program wystartował na początku ubiegłego roku. Pomysłodawcą akcji jest Witold Rzyman, kierownik Kliniki Chirurgii Klatki Piersiowej Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, który od lat starał się namówić jak najwięcej palaczy do kontroli swojego zdrowia. I teraz trafił w dziesiątkę. Bo o badania na taką skalę i tej jakości trudno w Polsce. Dają szansę wykrycia nowotworu w najwcześniejszym stadium, kiedy zmiana chorobowa nie przekracza 1 cm. Udział w nich mogą wziąć osoby w wieku 50-75 lat, które paliły paczkę dziennie od co najmniej 20 lat, zagrożone genetycznie, ludzie pracujący przy azbeście i radonie, a wreszcie bierni palacze. Lekarze liczą, że nagłaśniając program zachęcą pomorzan do pożegnania się z nałogiem.

Pieniądze na badania - ponad 4 mln zł - przekazały norweskie fundusze pomocowe, kolejne 630 tys. dołożył samorząd województwa. Ta suma pozwoli na przebadanie w sumie 8 tys. osób tomografem komputerowym.

- To najmniej inwazyjna i najskuteczniejsza metoda wykrywania raka płuc - mówi prof. Michał Studniarek, kierownik Zakładu Radiologii Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego. - Dzięki niej można wykryć naprawdę drobne zmiany, od 1 mm wzwyż i to w trójwymiarowej przestrzeni. W innych metodach takiej precyzji nie ma.

Do tej pory przebadano ponad 5 tys. osób, zmiany nowotworowe wykryto u 50 osób. 70 proc. przypadków to rak w najwcześniejszym stadium, na wyleczenie którego są ogromne szanse.

Program gwarantuje, że wszyscy, u których tomograf wykrywa zmianę patologiczną w płucach są szybko kierowane na leczenie. Ci z pozytywnym wynikiem badania, ale guzem mniejszym niż 1 cm, są obserwowani przez kilka miesięcy i ponownie przechodzą tomografię. Jeżeli guzy powiększą się, chorzy trafią na operacje.

Program kończy się w połowie 2011 r., do tego czasu potrwa obserwacja zmian niepewnych i zostaną opracowane wnioski. - Oszacujemy korzyści tak wczesnej profilaktyki - dodaje Małgorzata Jelitto-Górska. - Zastanowimy się nad psychologicznym oddziaływaniem badań na palaczy. Wielu z nich, kiedy dowiedziało się że tomograf wykrył zmianę, choćby niegroźną, rzucało od razu palenie.

Żeby umówić się na badania, trzeba zadzwonić we wtorek lub czwartek w godz. 8-15 na bezpłatną infolinię 0 800 000 050 dla telefonów stacjonarnych i 058 739 63 10 dla telefonów komórkowych.

Objawy, które powinny zaniepokoić palaczy

•  krwioplucie

•  kaszel lub zmiana charakteru kaszlu (częstszy niż zwykle, kaszel suchy zamiast mokrego)

•  nagła utrata wagi

(częste zapalenia płuc i oskrzeli