Legenda polskiej piłki: Nie wstydzę się korupcji

- Nie wstydzę się udziału w korupcji. A z "Fryzjerem" to bym teraz nawet kawę wypił - mówi legenda Arki Gdynia Janusz Kupcewicz

W czwartek minęło dokładnie 29 lat od pierwszej bramki Kupcewicza w reprezentacji. Biało-czerwoni wygrali wówczas 5:1 w towarzyskim meczu z Algierią.

- Co się wydarzyło 19 listopada 1980 r.? Hm... Był stan wojenny? Arka wygrała jakiś ważny mecz? Nie pamiętam - mówi Kupcewicz.

Kiedy mu przypominamy, zaczyna szperać w pamięci: - A, o to chodziło. Pamiętam, jak przez mgłę. Graliśmy... chyba w Krakowie. Ale zabijcie mnie, nie pamiętam tej bramki. Ani jak strzeliłem, ani kto mi podawał, ani w jaką część bramki wpadła piłka. Nic.

Jest jednak bramka, której Kupcewicz nie zapomni. To gol w meczu z Francją na mundialu w Hiszpanii w 1982 r., który dał nam trzecie miejsce na świecie.

- W kadrze strzeliłem pięć bramek, jak na pomocnika całkiem sporo, ale ta z Francuzami była oczywiście najważniejsza. Do rzutów wolnych wyznaczeni byli inni, a o tym, kto je będzie wykonywał, decydował Zbyszek Boniek. Akurat do tego wolnego chętnych nie było. Był ostry kąt i nikomu nie przyszłoby do głowy, że można strzelać na bramkę. Wszyscy pobiegli więc w pole karne, licząc na dośrodkowanie i strzał z główki. Z takiego samego założenia wyszedł bramkarz Francuzów i się zdziwił. Złapałem go na wykroku, nie miał się z czego odbić i piłka wpadła mu w krótki róg - opowiada Kupcewicz i wspomina, że miał wówczas nie po drodze z selekcjonerem Antonim Piechniczkiem. - Radość po bramce była wielka. Piechniczkowi mogłem pokazać gest Kozakiewicza, ale tego nie zrobiłem. Po dwóch pierwszych meczach z Włochami i Kamerunem mieliśmy tylko dwa punkty i to wymusiło zmiany w składzie. Ja dwa pierwsze mecze obejrzałem z trybun, mimo że czułem się na siłach, by grać. Piechniczek był jednak zakochany w swoich zawodnikach ze Śląska. Nie potrafił spojrzeć na drużynę chłodnym okiem - dodaje Kupcewicz.

Jego bramka z Francuzami jest ostatnią, która dała biało-czerwonym medal na imprezie rangi mistrzowskiej. - Myślę, że nie szybko doczekam się następcy.

18 godzin w szkole i... nuda

Jak teraz żyje piłkarz, który zapewnił Polsce medal na mundialu?

- Po rozstaniu z żoną, której oddałem dom, wróciłem do dwupokojowego mieszkania w centrum Gdyni. Mieszkam sam, mam dużo wolnego czasu i chętnie bym się czymś zajął. Jestem prezesem Olimpiad Specjalnych na Pomorzu, ale to praca społeczna i sporadyczna. Raz w roku jestem zapraszany przez Polonię amerykańską, latam do Chicago lub Nowego Jorku - opowiada.

Od 13 lat legenda trójmiejskiej piłki uczy też dzieci WF-u w Szkole Podstawowej nr 10 w Gdyni Chyloni. Ma etat, pracuje 18 godzin tygodniowo. Jest nauczycielem mianowanym, na rękę dostaje 1,8 tys. zł. - Skończyłem AWF w Gdańsku. Co prawda długo to trwało, bo ze względu na grę w piłkę i wyjazdy studiowałem ponad 10 lat. Chyba jestem nawet rekordzistą na uczelni. Całe szczęście, trafiłem na wyrozumiałą kadrę, bo inaczej bez skrupułów skreślono by mnie z listy studentów - mówi Kupcewicz. - Rodzice i dzieci mnie szanują. Z innymi nauczycielami też mam dobry kontakt. A z dyrektorem przez cały okres mojej pracy w szkole nie mieliśmy ani jednego konfliktu.

Bez jabola w ręku

W ostatnich latach o Kupcewiczu głośno zrobiło się tylko raz - kiedy okazało się, że pracując jako konsultant ds. sportowych w Arce (2001-2003), był zamieszany w korupcję. Zeznając we wrocławskim sądzie, przyznał się zresztą, że dwa lub trzy razy woził koperty, w których mogły być łapówki. Jedna z kopert trafiła do Ryszarda F. - "Fryzjera", domniemanego szefa piłkarskiej mafii w Polsce. Kupcewicz opowiadał, że kopertę dla "Fryzjera" wiózł razem z byłym kierownikiem Arki Wiesławem K., ale niewiele pamięta, bo był pijany.

Dziś wspomina: - Panowie, byłem tak nawalony, że kiedy w Kołobrzegu rozwiązało mi się sznurowadło, to nie mogłem go zawiązać aż do Gdyni.

Na procesie Wiesław K. opowiadał, że to właśnie Kupcewicz poznał ówczesnego prezesa Arki Jacka M. z "Fryzjerem". - Znam się z "Fryzjerem", widzieliśmy się cztery czy pięć razy w życiu. Nic do niego nie mam. Teraz mógłbym z nim nawet kawę wypić i nie widzę w tym nic złego - mówi Kupcewicz i dodaje: - Nie jest mi wstyd, że brałem udział w korupcji. Bo czego mam się wstydzić? Na korupcji w Arce nie zarobiłem ani złotówki. Wykonywałem tylko polecenia. Inni pobudowali domy, kupili drogie fury, a ja nie miałem z tego ani grosza.

Dlaczego zdecydował się na udział w korupcji, dlaczego nie odmówił?

- Gdyby pański przełożony przyniósł panu kopertę i kazał ją komuś zanieść, to zaglądałby pan do środka i odmówił mu, zorientowawszy się, że to łapówka? Ciekaw jestem, jak by się pan zachował? Nie sugeruję wcale, że jestem ofiarą działań Jacka M. Jestem dorosłym człowiekiem, który wie, co robi. Jako konsultant ds. sportowych zarabiałem jednak w Arce 2,5 tys. zł. Do tego dochodziła pensja nauczycielska. Nie miałem źle i nie chciałem tego stracić - wspomina Kupcewicz.

- W sądzie powiedziałem wszystko, co wiedziałem. Dlaczego nikt nie podkreślił, że byłem tam wezwany jako świadek. Nie jako oskarżony. A potem koledzy mojego syna pytali go, czy jego ojciec pójdzie siedzieć. Przecież to absurd! - mówi Kupcewicz, który nie miał jednak postawionych zarzutów tylko dlatego, że czyny, których się dopuścił, pochodzą sprzed 1 lipca 2003 r., kiedy weszła w życie ustawa o korupcji w sporcie. - Zdaję sobie sprawę, że mam szczęście, że mogłem mieć duże kłopoty. Ale jednocześnie, wiedząc, że nic mi nie grozi, mogłem zachować milczenie, o niczym nie opowiadać w prokuraturze czy sądzie. Ale wkur... się, bo uważałem, że kibice powinni znać prawdę.

A jak na zeznania Kupcewicza i jego udział w korupcji zareagowali rodzice dzieci, których uczy? Jaką decyzję podjęła dyrekcja szkoły? - Kiedyś jedna z gazet opisała moją historię. To był brukowiec, więc zrobiono ze mnie bandytę. Dyrektor wezwał mnie wtedy do siebie i powiedział, żebym się nie przejmował, a gazetę mam wyrzucić do kosza. Miałem pełne wsparcie zarówno u przełożonych, jak i rodziców dzieci, które uczę. Kłopoty były tylko z kibicami, którzy patrzyli na mnie spod byka, zwątpili w moją uczciwość. Ale spotkałem się z nimi i wytłumaczyłem, że byłem tylko świadkiem, a nie podejrzanym. Nie można na zawsze przekreślać ludzi, bo kiedyś powinęła im się noga. Każdy popełnia błędy. Wiele osób chętnie widziałoby mnie teraz najeb... na rogu Świętojańskiej w Gdyni, z jabolem w ręku. Ale mnie nie zobaczą. Bo ja chcę zrobić jeszcze w życiu coś fajnego. Wrócić do piłki, pomóc. Najchętniej Arce.

Z Arką nie po drodze

Ale w Arce go nie chcą. Kupcewicz nie potrafi powiedzieć dlaczego, choć cały czas śledzi losy klubu z Gdyni. - Arka nie wykorzystała ogromnych możliwości finansowych, jakie miała jeszcze dwa, trzy lata temu - uważa. - Miała wówczas potencjał na zajęcie miejsca w pierwszej szóstce ekstraklasy. Do dziś taki wynik by procentował. A teraz, mimo że nasza liga jest strasznie słaba, Arkę stać tylko na środek tabeli.