Na Helu wojsko zasypuje zabytki militarne

Na Helu zniszczono unikatowe fortyfikacje, składający się z powojennej 3. Baterii Artylerii Stałej i przedwojennej Baterii "Greckiej". Ta ostatnia była wpisana do rejestru zabytków. To złamanie prawa

3. Bateria Artylerii Stałej powstała w latach 50. XX wieku. Jako jedyna powojenna bateria w Polsce posiadała na wyposażeniu ciężkie rosyjskie armaty kalibru 152 mm. Znajdowały się tu stanowiska armat, działobitnie, schrony amunicyjne, bunkry. Na tym samym terenie od lat 30. ubiegłego wieku znajdowały się dwa działa należące do tzw. Baterii "Greckiej", wchodzące w skład Rejonu Umocnionego Hel, czyli stworzonego jeszcze przed wojną systemu fortyfikacji na Półwyspie Helskim. Militarne obiekty zachowały się w doskonałym stanie, a pod koniec lat 90. Bateria "Grecka" trafiła do rejestru zabytków. 3. BAS, choć nieobjęta ochroną konserwatorską, stała się miejscem pielgrzymek miłośników fortyfikacji z całej Polski.

- Pod koniec roku na tych niezwykle wartościowych historycznie terenach, zaczęła działać firma ze Środy Śląskiej, która na zlecenie wojska całkowicie zdewastowała powojenne umocnienia, burząc je i usuwając z nich wyposażenie - mówi Władysław Szarski z helskiego Muzeum Obrony Wybrzeża. - Zabytkowa Bateria "Grecka", mimo ochrony konserwatorskiej, została całkowicie zasypana. O ironio, to wszystko odbywa się pod hasłem "rekultywacji" terenu dla lasów państwowych.

Wyniki wizji lokalnej, zrobionej przez przedstawicieli muzeum, są porażające.

- Z 3. Baterii Artylerii Stałej wycięto niemal wszystkie elementy metalowe, pokruszono część umocnień, zamurowano wejścia i zasypano działobitnie ziemią i gruzem. Ciężki sprzęt rozrył całą okolicę i to co było wcześniej pięknym lasem inkrustowanym gdzieniegdzie bunkrami - stało się rozjeżdżonym, zdewastowanym placem budowy - mówi Wojciech Waśkowski z helskiego muzeum. - Nie wiadomo, w jakim stanie znajdują się zabytkowe stanowiska Baterii "Greckiej", które znalazły się pod ziemią.

Prace na terenie baterii prowadzi wojskowy Rejonowy Zarząd Infrastruktury w Gdyni, który ma przygotować teren przed przekazaniem go Lasom Państwowym, które z kolei zamierzają porozumieć się z miastem Hel w sprawie udostępnienia go zwiedzającym.

Wojsko twierdzi, że celem prac na tym terenie ma być... modernizacja militarnych atrakcji. "Oba obiekty planowane są do przekazania miastu Hel, które zamierza dokonać ich modernizacji oraz urządzić tam ścieżkę dydaktyczną" - pisze w nadesłanym do "Gazety" oświadczeniu mjr Robert Wincencik z wydziału prasowego Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych.

- W przypadku takich zabytków jak Bateria "Grecka" prace powinny odbywać się według wytycznych konserwatora - mówi rzecznik pomorskiego wojewódzkiego konserwatora zabytków Marcin Tymiński. - 3. Bateria Artylerii Stałej mogła zaś zostać uznana za wartościowy z punktu widzenia funkcjonowania w krajobrazie kulturowym obiekt sąsiadujący z zabytkiem rejestrowym. Nikt nam nie zgłaszał jakichkolwiek prac przy Baterii. Gdyby tak było, firma przeprowadzająca prace otrzymałaby nadzór i program konserwatorski. A tak - mamy do czynienia z poważnym złamaniem prawa.

Dla "Gazety" Mirosław Wądołowski burmistrz miasta Hel

28 grudnia dowiedzieliśmy się, że przy Baterii w Helu - Borze źle się dzieje. Tego samego dnia wysłaliśmy pismo do Rejonowego Zarządu Infrastruktury z prośbą o wyjaśnienie, co się tam dzieje i na jakiej podstawie realizowane są prace. Chcieliśmy też wiedzieć, czy zgodę na takie działania wydał konserwator. Monitorujemy sytuację, sprawdzimy, czy są przeprowadzane prace odtworzeniowe. Warto ocalić też 3. BAS, jako że wraz z Baterią "Grecką" świetnie wpisuje się w koncepcję militarnych szlaków kulturowych, które chcemy stworzyć na terenie całego powiatu.